di Mario Lucio Marras e Salvatore Taras
«A cantemmu li tre re/Deu zi dogghia dugna be'». Pa' un sassaresu avveru chisthi parauri fazini pinsà a una cosa sora: la gobbula. Piccaddu chi, oramai, si sia pessu l'usu d'una voltha, candu pa' la ziddai si vidiani greffi di giobanotti - e no soru - chi andabani in zercha di carigga e nozi (e puru d'althru, si vi n'era), dizendi propiu li gobbuli: unu parthia cun lu primma vessu e l'althri lu ripitiani in coru. Chisthi cosi li faziani a Naddari, a fini d'annu, a li Tre Re e a Carrasciari. La gobbula si pudia puru cantà cun l'accumpagnamentu di lu trìmpanu o pudia assè una puisia satirigga chi fabiddaba di casche viziu, di casche ischandaru, di fatti un poggu puschaccioni o di caschunu chi si miriscia una bedda pigliadda pa' lu "cecciu".
Ma dubimmu ringrazià un sassaresu impurthanti e famosu, isthudiosu d'etnomusicologia, Preddu Sassu (Sassari 1939-2001), chi z'ha dagaddu una cosa priziosa a propositu di la gobbula: lu libru "La gobbula sassarese nella tradizione orale e scritta" (1968), raccuntendizi un be' di cosi interessanti, chi dugna sassaresu dobaristhia cunniscì. Ma cos'è una gobbula? Ischribìa Sassu in lu 1998: «La gobbula è un componimento satirico-augurale in coppie di versi ottonari a rima baciata, di numero indeterminato, con un verso di esordio che viene ripetuto alla fine come chiusura». Senza pirdhissi tantu in ciarra, abia dittu cos'è e cumenti si debi ischribì una gobbula sassaresa. L'usu d'iscì pa' li carreri cantendi gobbuli pa' iffuttì, pa' piglià in giru e fa ridì era, a cantu pari, cosa antigga, si lu famosu canoniggu Ipanu i' lu 1873 ischribia: «…puisii allegri si cantabani a Naddari e in altrhi tempi pa' alligrà li passoni …di chisthi gobbuli vi n'erani d'assai beddi; abà, visthu chi li tempi so ciambaddi, ni cantani altrhi e chiddi so oramai immintiggaddi». E candu la cosa era indirizzadda propiu a una zertha passona, tandu lu "cantadori" rimania inghiriaddu da l'amigghi pa' no fa vidè la so' faccia. No zi dubimmu immintiggà chi Li Tre Re signabani propiu l'ischumenzu di Carrasciari, cument'a dì chi la buffunatura, in cassisia manera, pudia ischuminzà.
D'una antigga (1768) vi n'abemmu già fabiddaddu; poi v'erani chissi ischritti da genti impurthanti (famosu lu nutaiu Masala) e chissi senza innommu, chi arreu arreu si pudiani liggì in fogli chi girabani in mezzu a la genti e iffuttiani passunaggi sassaresi. Una cosa impurthanti era lu fattu chi tanti gobbuli prisintabani una suziaddai a l'invessu: lu mengu fazia la parthi d'avvucaddu, di duttori, di nutaiu, fabiddendi cument'e eddi ma dizendi isthralleri senza sensu. Addirittura in tempi più vizini a noi caschunu era avveru cuntentu si unu l'ischribia una gobbula, candu no era propiu l'intaressaddu a dumandalla a ca la sabìa fa! No pa' nudda Sassari è numinadda "risurana" da casche pueta nosthru.
La gobbula è rimastha pa' tant'anni i' lu cori sassaresu e vi saristhia assai di dì: dunca, n'abaremm'a arrasgiunà a lu mancu un'althra voltha; oggi li cosi so ciambaddi, la moderniddai è ischanzillendi tanti cosi priziosi e noi daghemmu fa. Umpari a caschunu chi ischribi inciaffugli e li ciamma gobbuli, so soru dui o tre li chi ischribini ancora sigundu la regura di Preddu Sassu e si mirescini a lu mancu d'assè cunnisciddi.
"Progetu realizadu cun sa partetzipatzione de sa Regione Autonoma de Sardigna - L.R. 26/97 subra sa limba e sa cultura sarda"
© Riproduzione non consentita senza l'autorizzazione della redazione


